Stalen C12c coupérijtuigen NS C6400-serie

 

Tegen het eind van de jaren 20 van de vorige eeuw ging NS over op stalen materieel. De eerste series stalen materieel bestond uit de volgende rijtuigen:

- 40 vierdeurs Stalen D bagagewagens  (NS D 6061-6100);

- 35 stalen AB D-rijtuigen, ook voor internationale dienst (NS AB 7521-7555);

- 85 stalen C12c coupérijtuigen (NS C 6401-6485).

De C12c coupérijtuigen hadden een grote lengte (21,8 meter) waardoor 12 coupés per rijtuig voor maximaal 98 passagiers mogelijk werden. De eerste - geklonken - C12c’s werden door drie fabrikanten geleverd, in 1930 en 1931. Beijnes leverde de C 6401-6425, Werkspoor de C 6426-6450 en HAWA de C 6451-6470. In 1933 leverde Beijnes nog 15 gelaste C12c rijtuigen, de serie C6471-6485. De draaistellen van al deze series waren, net als die van de ovale ramen rijtuigen, van het type K.

De C12c rijtuigen hebben de verschillende kleurstellingen gehad: eerst NS olijfgroen  met aluminium dak, later NS Olijfgroen, NS standgroen en NS Berlijnsblauw allen met donkergrijs dak.

De C12c’s waren comfortabele rijtuigen. Weliswaar waren de in eerste aanleg alleen de armleuningen, de hoofdsteunen en de oorkussens van de teakhouten banken bekleed maar er volgde al snel een verbetering. Ook de zittingen en de rugleuningen werden met kunstleer bekleed. Het resultaat was zo goed dat voor de klasseverlaging van 1956 soms zelfs C’s als B werden gebruikt.

Inzet

Vlak na indienststelling kwamen de C12c’s te rijden in de sneltreinen die nu de ‘Noordoost’ worden genoemd (Randstad - Enschede, - Groningen en - Leeuwarden) en Amsterdam - Maastricht. Van de laatste sneltreindienst gingen enkele C12c’s door naar Luik en Aken.

Verder reden zij ook op de grensbaanvakken

- Maastricht – Visé

- Nijmegen – Kleef

- Venlo – Kaldenkírchen

- Roosendaal – Antwerpen

- Enschede - Gronau.

Voorts reed er al in de dertiger jaren een soort intercityplus die vertrok uit Rotterdam en reed naar Heerlen met daarin drie C 6400’en, evenveel AB’s en een houten restauratiewagen.

Reden de C12c’s vóór de oorlog voornamelijk in combinatie met een AB 7521, een kleine stalen D en houten coupérijtuigen, na de oorlog deden de C 6400’en ook dienst met Ovale ramen rijtuigen en plan D. In al deze stammen waren de C12c’s meestal in de meerderheid. Om deze reden waren de C12c’s in deze periode gezichtsbepalende wagens op het Nederlandse spoorwegnet.

Locomotieven

In het stoomtijdperk werden meestal 3700-en of 3900-en stoomlocomotieven voor treinen met C12c’s gesteld. Vanaf de jaren 50 hebben alle elektrische locomotieven en dieselelektrische locomotieven dienst gedaan met de C12c rijtuigen.

 

Afvoer en inzet in het buitenland

In 1956 werden de C12c’s in  blauw geschilderd en gedeclasseerd. Ze werden in de blauwe periode steeds meer teruggetrokken uit het sneltreinenvervoer en in plaats daarvan ingezet in spitstreinen, militaire treinen en stoptreinen op nevenlijnen. In deze periode reden de C12c’s voornamelijk met vooroorlogse stalen rijtuigen (AB7500, ovale ramen rijtuigen, stalen D en blokkendozen), maar zij werden ook gesignaleerd met Plan E rijtuigen en bolkop rijtuigen.

De laatste C12 rijtuigen werden in Nederland buiten dienst gesteld tussen 1962 en 1966. Een aantal rijtuigen werd omgebouwd tot rongenwagen en eindigde zo hun actieve loopbaan. Eén rijtuig wist de slopershamer te ontlopen en is via omzwervingen na een carrière in een Utrechtse speeltuin uiteindelijk bij de SGB (Stoomtrein Goes Borssele) terechtgekomen, de C6478.

Als gevolg van de 2e wereldoorlog zijn er ook rijtuigen in Oost-Duitsland en in Polen terecht gekomen. In beide landen werden de laatste rijtuigen van dit type in de jaren ’70 buiten dienst gesteld. Als werkwagen in Polen zelfs pas halverwege de jaren ’80. De laatste van deze rijtuigen werd pas na 1992 gesloopt.

 

De C12c modellen van Artitec worden naar verwachting later dit jaar leverbaar.

 

Online

We have guests online